Gazette d’Annonay | 04 07 1908
Las Processions
Si parlàvem un pauc de las processions, quò vos ennuariá-iò, Mainaas ?
Zò creo pas, surtot que qu’es bien de tampora, e puèi siètz ben un. pauc coma mi dau boès que l’òm fai las flutas.
Mè, Mainaas, chinem. pas, e vequià onte vòlon ne’n venir par encuèi.
Tot lo monde de la vila — o si anètz mièis tots aquelis que quò los enteressava — an pogut veire, diaumencha passaa, lo grand defilat de las escòlas laïcas. (Par mi qu’èra una veritabla procession). Tota la mainaa que vai diens quelas escòlas, nhi èra ; las musicas nhi mancavon pas non plus e lo tot tirava bien de lòng. Me siáu laissat dire, par un amic, que los promèirs arrivavon au Parc e que los darrèirs èron encara aus Cordelièrs. Vòlo bien zò creire ; en tot cas lo mantèr es pas luènh.
E qu’es a pauc près tots los ans que las escòlas laïcas fan una granda fèsta coma iquò. Me rapèlo encara de quela de l’an passat au sujet de Jan Macé. D’iqueste an qu’èra par festar lo soassantième anniversaire de 48 onte Politon Carnòt s’aucupèt de las escòlas laïcas, e veiritz que l’an que vèn quò sarà par un autre.
Bòn ! Jusca iquí mi nhi trovo. ren a dire. Que vaulètz-vos, Mainaas, fau ben que tot lo monde fasse un pauc la fèsta, un jorn o l’autre, quò fai totjorn un. pauc mièis marchar lo comère. Puèi, encara mai, siem en libertat, e ma figa, fan bien de ne’n profitar, qu’es pas mi que nhòs trovarai tòrt.
Solamenta, n’i a una petita veaa — metem que quò ne’n sièse una bien gròssa par lo comèrce que ne’n sofra biaucòp — veo pas parqué los catoliques l’aurián pas la mèma libertat. Cunt mau farián-iò de mai ? Gis, ’l’a pas ?
E ben, alòrs ! Voudriáu bien saver de cunt dreit nhi a de processions que pòon se faire e pas las autras que sarián las plus gentas. Si los uns an la libertat de se promenar en fanfara, los autris devan l’aver aussí. Fau pas faire de jalós coma iquò.
Qu’es benliau parce que a la procession daus catoliques nhi auriá de curats ? Mè, bogre, au contraire ; qu’es los òmes los mièis tranquilles que coneisso, e mi los prefèro a n’iquelis que parlon de tot faire sautar o chambardar.
D’abòrd, de bona foà, vos farai remarcar que los catoliques laissan faire totas las pprocessions. Parqué los empachar ielis de faire lo lhor par la Fèsta-Dieu. Qu’es pas juste. Si siem en libertat, e l’òm zò vei escrit sus tots los establissaments. de las vilas, faudriá un pauc mièis l’aplicar a tot lo monde.
Qu’iquelis que voudràn ’lar a las processions. daus laïques aien nhòs libertat — si laián pas sariáu lo promèir a la demandar par ielis. — mè faudriá aussi qu’iquelis que vòlan ’lar a las processions daus catoliques pòschen ne’n faire autant.
Veiritz en même temps que lo comèrce de nòstra vila se ne’n sentirà e que totas las veaas marcharàn bien. Si chascun saiá se geinar un pauc, l’òm geinariá parsona e tot lo monde sariá content.
Mainaas, tota la question es iquí : s’agís de saver si siem en libertat, coma vòlan zò dire. Si qu’es bien vrai, los catoliques que l’an pas, faràn bien de la demandar o de la prendre.
Quò me fariá bien plesir de veire la Gaseta aprovar mon idèa e se ne’n aucupar seriosament par la faire reüssir. Nhi a d’autras vilas onte las processions èran estat suprimaa que se son bien despachaas de las tornar restablir, après aver vegut coma quò fasiá sofrir nhòs comèrce. Si ne’n fasián autant aicí, quò sariá iò pas genti.
Sue ne’n disètz-vos, Monsièr lo Directèr, mas resons son iò justas ?
Adessiatz, brava Mainaa, e tachètz de bien durmir en pès, vendritz vièlh.
Gazette d’Annonay | 04 07 1908
© Denis Capian, 2025
occitan.org